บทละครนอก 14 เรื่อง

บทละครนอกที่สันนิษฐานว่า เป็นสำนวนสมัยอยุธยามี 14 เรื่อง ได้แก่
1. การะเกษ        2. คาวี        3. ไชยทัต
4. พิกุลทอง        5. พิมพ์สวรรค์    6. พิณสุรี,วงศ์
7. นางมโนห์รา        8. โม่งป่า        9. มณีพิไชย
10. สังข์ศิลป์ไชย        11. สุวรรณศิลป์    12. สุวรรณหงส์
13. สังข์ทอง        14. โสวัต

ประวัติ บทละครนอกทั้ง 14 เรื่อง ส่วนใหญ่มีเค้าเรื่องมาจากปัญญาสชาดก และนิทานพื้นเมืองที่มีเค้าเรื่องมาจากปัญญาสชาดก ได้แก่ สังข์ทอง ได้เค้าเรื่องมาจากสุวรรณสังขชาดก คาวี ได้เค้าเรื่องมาจากพหลา-คาวีชาดก ส่วนเรื่องอื่นๆ มาจากนิทานพื้นเมือง

ผู้แต่ง ไม่ทราบแน่ชัดว่าเป็นผู้ใด

ลักษณะการแต่ง เป็นกลอนบทละครแบบเก่า มีลักษณะการแต่งคล้ายกาพย์

ความมุ่งหมาย ใช้เป็นบทละครนอก

เนื้อความ เรื่องการะเกษ พระการะเกษโอรสของท้าวกาหลง และนางลำเจียก ครองกรุงวริน นางเอก คือ สายหยุด แห่งกรุงอุทธยาน

เรื่องสุวรรณหงส์ พระสุวรรณหงส์โอรสของท้าวสุทันนุราช และนางตรีสุวรรณครองเมือง ไอยรันต์ นางเอกคือ นางเกษสุริยง แห่งเมืองคัคครนาถ

เรื่องไชยทัต พระเอกคือ พระไชยทัต โอรสของท้าวโคมลกับนางแก้วจิตรา ครองเมือง พรหมกุฎ นางเอกคือ อุทุมพรเป็นมนุษย์ที่เกิดจากผลมะเดื่อ

คุณค่า
1. นับได้ว่าเป็นหนังสือฉันท์เล่มเดียวที่เกิดในยุคอยุธยาตอนปลาย พระมหานาควัดท่าทรายเป็นกวีที่สามารถใช้ฉันท์ อันเป็นลักษณะการแต่งที่ยากมาบรรยายเรื่องราวเกี่ยวกับพระพุทธบาทอย่างครบถ้วน และไพเราะ ทำให้ได้เห็นสภาพในอดีตทั้งในด้านภาพ ขนบธรรมเนียมประเพณี และค่านิยมต่างๆ ชัดเจน
2. ได้หลักฐานเกี่ยวกับการละเล่นของไทยในอดีต เช่น โขน ละคร ไต่ลวด มวยปลํ้า กระบี่ กระบอง ฯลฯ

ที่่มา:สุภา  ฟักข้อง

บทกลอนน่าสนใจอื่น ๆ: