วรรณคดีสมัยอยุธยาตอนปลาย

ลักษณะวรรณคดี วรรณคดีไทยเจริญรุ่งเรืองถึงขีดสุดในสมัยพระนารายณ์ฯ ครั้งสิ้นบารมีของพระองค์ บ้านเมืองปั่นป่วนเกิดกบฏแย่งชิงราชบัลลังก์ เริ่มต้นขุนหลวงสุรศักดิ์กับพระเพทราชา สมัยพระเพทราชา เกิดกบฏซ้อนๆ กัน ในภาคอีสานและภาคใต้ ประกอบกับมีศึกสงครามกับเขมร วรรณคดีก็อับเฉาไป บรรดากวี ต้องสงบปากสงบใจ

จนกระทั่งบ้านเมืองสงบราบคาบ เมื่อพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศขึ้นครองราชย์ในปี พ.ศ. 2275 พระองค์ทรงทำนุบำรุงการศึกษาและวรรณคดี แม้จะมีวรรณคดีน้อยกว่าอยุธยาตอนกลางก็ตาม แต่สมัยนี้มีวรรณคดีเกิดขึ้นทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็น กาพย์กลอน โคลง ฉันท์ มีบทละครเกิดขึ้นใหม่ “วรรณคดีประเภทกาพย์” เจริญถึงขีดสุดหนังสือประเภทคำฉันท์เกิดขึ้น 2 เรื่อง กวีมีทั้งหญิงชาย ทั้งคฤหัส และบรรพชิต

วรรณคดีที่เกิดขึ้นใหม่ในสมัยนี้คือ กลอนเพลง กลอนบทละคร กลบท และกาพย์เห่เรือ วรรณคดีจึงมีเนื้อเรื่องไปต่างๆ กัน ได้แก่

1. เกี่ยวกับศาสนา คือ บุณโณวาทคำฉันท์ นันโทปนันทสูตรคำหลวง พระมาลัยคำหลวง กลบทสิริวิบุลยกิติ

2. เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ คือ โคลงชะลอพระพุทธไสยาสน์

3. เกี่ยวกับการเล่าเรื่อง คือ บทละครต่างๆ ได้แก่ ดาหลัง อิเหนา และบทละครนอก 14 เรื่อง

4. เกี่ยวกับการแสดงความรู้สึกของกวี คือ กาพย์เห่เรือ โคลงนิราศพระบาท กาพย์ห่อโคลง โคลงนิราศเจ้าฟ้าอภัย

5. เบ็ดเตล็ด คือ เพลงยาวเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์ กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง วรรณคดีสมัยนี้ที่จะกล่าวลำดับสังเขปเรื่องต่างๆ ดังนี้ คือ

โคลงชะลอพระพุทธไสยาสน์
โคลงนิราศเจ้าฟ้าอภัย
นันโทปนันทสูตรคำหลวง
พระมาลัยคำหลวง
กาพย์เห่เรือ
กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง
กาพย์ห่อโคลงนิราศพระบาท
เพลงยาว
ดาหลัง
อิเหนา
บุณโณวาทคำฉันท์
โคลงนิราศพระบาท
กลบทสิริวิบุลกิติ
บทละครนอก 14 เรื่อง

ที่่มา:สุภา  ฟักข้อง

บทกลอนน่าสนใจอื่น ๆ: